Przez szereg dziesięcioleci uważano, że główna przyczyną rozwoju choroby wrzodowej żołądka i jelit są błędy żywieniowe oraz nadmierna ilość stresów. Dopiero 13 lat temu dwóch australijskich naukowców wysunęło hipotezę, że przyczyną tego schorzenia może być pewien szczep bakterii wyizolowany z żołądka niektórych ludzi. Jak się okazało ich przypuszczenia były całkowicie trafne, a tajemniczym i niebezpiecznym intruzem okazała bakteria Helicobacter pylori

 Gdy już się zadomowi

Gdy H.p. zadomowi się na stałe w organizmie człowieka, zapoczątkowuje powolny, trwający latami atak. Wytwarzane przez nie enzymy jak ureaza, lipaza, proteaza czy katalaza nadtrawiają nabłonek przewodu pokarmowego powodując jego poważne uszkodzenia. W wyniku przerwania śluzówki, układ odpornościowy zostaje postawiony w stan gotowości, co niestety nie pomaga, a jedynie potęguje obraz zniszczeń. W obliczu zagrożenia - makrofagi (rodzaj komórek obronnych) zwiększają produkcję wolnych rodników które uszkadzają tkanki i DNA komórek, prowadząc nie tylko do powstania wrzodu trawiennego, ale także mutacji genetycznych, co bardzo często bywa przyczyną raka. Przez dłuższy okres, u osób zakażonych H.p. daje się zaobserwować wzmożoną kwaśność soku żołądkowego wywołaną nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego przez komórki okładzinowe żołądka. Gdy w wyniku tych wszystkich agresywnych czynników dojdzie już do poważnego zniszczenia błony śluzowej, wydzielanie kwasu solnego zmniejsza się i zaczyna tworzyć się środowisko alkaliczne. Ono z kolei sprzyja rozwojowi flory bakteryjnej, posiadającej zdolność przekształcania azotanów zawartych w pokarmie w azotyny - związki, które podczas reakcji z białkami soku żołądkowego zamieniają się na rakotwórcze nitrozoaminy. Najsilniejszym hamulcem tej niebezpiecznej reakcji jest witamina C, której stężenie w soku żołądkowym u ludzi zakażonych H.p. jest kilkakrotnie mniejsze niż u osób zdrowych. Nie jest więc wykluczone, że zwiększona podaż tej witaminy u osób zdrowych może zmniejszyć nie tylko ryzyko zakażenia tą bakterią, ale także zapobiec rozwojowi nowotworu żołądka.

 Jak leczyć?

Ktoś, kto czytając ten artykuł pomyśli sobie: „...mnie to nie dotyczy", prawdopodobnie się myli. Przeprowadzone ostatnio badania epidemiologiczne wykazały, że zakażonych bakterią H.p w Polsce. jest ok. 80% ludzi, co niewątpliwie nie napawa optymizmem. Na szczęcie nie u wszystkich zakażonych osób dojdzie do niebezpiecznych zmian patologicznych, ponieważ zarówno tworzenie wrzodu trawiennego jak i proces rozwoju raka jest bardziej złożony i uzależniony nie tylko od obecności H.p.. ale także czynników genetycznych i środowiskowych.

Bez względu jednak na to czy kłopoty z wrzodami przewodu pokarmowego spowodowane są bakterią H.p. czy też innymi czynnikami należy oprócz leczenia farmakologicznego koniecznie zwrócić uwagę na odpowiedni sposób odżywiania, by nie nasilać już istniejących objawów. W tym celu:

• należy dziennie spożywać min. 4 - 6 małych posiłków
• przerwy pomiędzy nimi nie powinny być dłuższe niż 3 godz.
• posiłki jadać należy regularnie, w miarę o jednakowej porze, zawsze je popijając
• pokarm należy dokładnie żuć, nie połykać dużych kęsów
• unikać potraw ciężkostrawnych, tłustych, wzdymających (rośliny strączkowe), bogatobłonnikowych (ciemne pieczywo, surowe warzywa, owoce)
• unikać ostrych przypraw, mocnej kawy, nie pić alkoholu i nie palić papierosów
• przy posiłkach należy skupiać się tylko na jedzeniu, nie oglądać telewizji, nie czytać, nie prowadzić rozmów
• nie należy jeść w pośpiechu, a po jedzeniu zawsze chwilę odpocząć
• ostatni posiłek powinien być jedzony nie później niż 2-3 godziny przed snem

Ponadto zabronione są wszelkie ostre przyprawy jak pieprz, ocet, chrzan, musztarda, ketchup, ostre marynaty, imbir, gałka muszkatołowa, ziele, liście laurowe, sok z cytryny

DARIUSZ SZUKAŁA